BIP

Historia Powiatu
W czasach przedrozbiorowych miasto Sokołów Podlaski wchodziło w skład ziemi drohickiej województwa podlaskiego. Do 1867 roku Sokołów i jego okolice stanowiły część składową powiatu siedleckiego. Powiat sokołowski utworzony został 17.01.1867 roku wkrótce po powstaniu Guberni Siedleckiej z jej północnej części.

W obszarze administracyjnym powiatu znajdowały się: miasto Sokołów Podlaski, osady: Kosów Lacki i Sterdyń oraz gminy wiejskie: Chruszczewka, Grochów, Jabłonna, Korczew, Kowiesy, Kudelczyn, Olszew, Repki, Sabnie, Sterdyń i Wyrozęby. Powiat przecinały w różnych kierunkach następujące linie komunikacyjne: linia kolejowa Małkinia - Siedlce, drogi Sokołów - Nur, i Sokołów - Drohiczyn. Obszar powiatu wynosił ok. 1.230 km2. W roku 1868 powiat zamieszkiwało 48 tyś. ludności. Liczba mieszkańców jednak szybko rosła i osiągnęła w 1913 r. blisko 90 tyś.

Powiat położony na Wysoczyźnie Siedlecko - Podlaskiej, posiadał na ogół urodzajne gleby, co wpływało na rozwój przemysłu związanego z rolnictwem. Do większych zakładów przemysłowych Powiatu z przełomu XIX i XX wieku, zaliczyć należy: Cukrownię w Elżbietowie, obecnie w granicach administracyjnych miasta Sokołowa Podlaskiego, gorzelnie w Ceranowie, Paulinowie, Bartkowie oraz młyny motorowe w Sokołowie i Przeździadce. Ludność miejska, poza rolnictwem trudniła się handlem i uprawianiem rzemiosła z przewagą kuśnierstwa i szewstwa. Ludność wiejska trudniła się wyłącznie rolnictwem. W powiecie znajdował się jeden większy zakład ogrodniczy Jakuba Giewartowskiego, położony w Krynicy gm. Kowiesy. W roku 1877 na terenie powiatu było 26 szkół, z tego 3 w Sokołowie Podlaskim (1 męska i 2 żeńskie). Siedzibą władz i urzędów powiatowych jak i państwowych było miasto Sokołów Podlaski.

W latach 1914-1918 powiat sokołowski tak jak całe Królestwo Polskie znalazł się w centrum burzliwych wydarzeń l wojny światowej. Przez teren powiatu przechodziły dwukrotnie wojska radzieckie w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. powiat nadal stanowił stałą jednostkę administracyjną wchodzącą w skład utworzonego województwa lubelskiego. Ludność powiatu sokołowskiego rozpoczęła mozolną pracę nad umacnianiem fundamentów zjednoczonej Polski. Wiele dziedzin życia wskutek wrogiej polityki zaborców uległa zaniedbaniu, wielka wojna światowa dopełniła dzieła zniszczenia. Szczególne miejsce w tych działaniach zajęła odbudowa systemu oświaty. Powstały nasze szkoły podstawowe, których liczba w 1936-1937 wzrosła do 77. Rozpoczęły działalność także dwie szkoły średnie w Sokołowie Podlaskim tj. Gimnazjum prowadzone przez księży salezjanów oraz Szkoła Handlowa Zawodowa.
Odbudowa i rozbudowa zbiorowego życia polskiego w powiecie sokołowskim od chwili odzyskania niepodległości poczyniła znaczne postępy. Szereg organizacji i stowarzyszeń zarówno o charakterze lokalnym jak i ogólno państwowym rozwijało żywą działalność kulturalno-oświatową, gospodarczą i społeczną. Naczelne miejsce wśród tych organizacji zajmowały kółka rolnicze, rozporządzające 46 jednostkami organizacyjnymi wytrwale i skutecznie pracującymi nad podniesieniem kultury rolnej. Pod ich wpływem gospodarstwa rolne przeszły stopniowo do bardziej nowoczesnych sposobów uprawy roli. Organizacjami spełniającymi doniosłą rolę społeczną, wychowującymi młodzież i kształtującymi jej charaktery były: Stowarzyszenie Młodzieży Wiejskiej liczące - 27 kół oraz Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej - liczące 13 kół. Szeroko rozwinęły działalność koła gospodyń wiejskich, które prowadziły działalność ważną z punktu widzenia społecznego zmierzającą do podniesienia chat wieśniaczych i gospodarstw wiejskich na wyższy stopień kultury i cywilizacji. Prężnie działały jednostki samoobrony przed częstymi klęskami żywiołowymi. Ożywiła swą działalność powstała w 1881 roku w Sokołowie Podlaskim Ochotnicza Straż Pożarna, która rozrosła się do 22 jednostek organizacyjnych. Akcję propagowania rozwoju fizycznego prowadziły: Hufiec Harcerski i Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół", a przysposobienia wojskowego 25 oddziałów strzeleckich. Na szczególne podkreślenie zasługuje rozwój Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej - rozporządzającej 18 kołami.

Stale wzrastające uświadamianie ludności powiatu na płaszczyźnie gospodarczej przyczyniło się w dużym stopniu do rozwoju spółdzielczości, będącej jednym ze środków samoobrony przed wyzyskiem pośredników i niesumiennych kupców. Najbardziej rozwinęła się spółdzielczość handlowa, reprezentowana przez 15 spółdzielczych stowarzyszeń spożywczych i 1 spółdzielnię rolniczo-handlową. Na drugim miejscu znalazła się spółdzielczość przetwórcza licząca 12 spółdzielni mleczarskich i piekarnie spółdzielcze.

Niemalże w przeddzień II wojny światowej na skutek reformy administracyjnej z dniem 1.04.1939 r. powiat sokołowski został wyłączony z województwa lubelskiego i przyłączony do województwa warszawskiego.

Druga wojna światowa zostawiła znaczne piętno na ziemiach powiatu. Podczas okupacji prężnie działała Armia Krajowa. Jej główne ośrodki działania to rejon Puszczy Sterdyńskiej i lasów rucheńskich. Wieloma akcjami partyzanckimi dowodzili „Wichura" Henryk Oleksiak i bracia Pieniakowie znani lokalni bohaterowie. Na terenie powiatu działała delegatura Rządu Londyńskiego, który reprezentował Franciszek Krysiak - mieszkaniec wsi Dzięcioły Bliższe, gmina Sterdyń - organizator i dyrektor Samorządowego Gimnazjum w Sterdyni. Na terenie gminy Sterdyń partyzanci dokonali nieudanego zamachu na starostę powiatowego rządu okupacyjnego -Ernesta Grammsa. Największych zniszczeń mienia tych ziem dokonał przechodzący w 1944 r przez teren powiatu front.

Po wyzwoleniu rozpoczęto odbudowę ze zniszczeń wojennych. Zainicjowano elektryfikację wsi, w nowych realiach politycznych odbudowywano kulturę i oświatę. W okresie powojennym prężnym ośrodkiem nauczania oprócz miasta Sokołów Podlaski, była Sterdyń. Działało tam utworzone jeszcze w okresie okupacji Samorządowe Gimnazjum Sterdyńskie.
 
wróć na górę strony